Pillen of Praten?

Pillen of Praten?

Bijna een miljoen mensen in Nederland slikt antidepressiva en hun aantal neemt met de dag toe. Is depressiviteit een welvaartsziekte en zijn we somberder dan vroeger? En wat is het verschil tussen een dipje en een depressie? We vragen het Paul Wisman, psychiater, verbonden aan het Yulius Centrum in Dordrecht.


Print dit interview


Dr. Paul Wisman

Psychiater Paul Wisman heeft zo'n 9 boeken op zijn naam staan. Titels als Circus depressie, Dwang dwingt en Somberheid troef slingeren tussen stapels andere boeken rond op het bureau in zijn werkkamer. ,,Depressief zijn is een lastig onderwerp en veel mensen lezen er in eerste instantie liever over dan dat ze bij een psychiater langs gaan'', zegt de psychiater over zijn boeken. ,,Het verklaart ook het succes van alle zelfhulpboeken in de psychologie. De drempel om professionele hulp te zoeken is hoog. Er zijn nog steeds mensen die het zien als een teken van zwakte wanneer je depressief bent en ondanks alle aandacht in de media is het helaas nog steeds een taboe. Terwijl er meer mensen zijn met depressieve klachten dan bijvoorbeeld diabetes. Met regelmaat komen er bij de huisarts mensen met pijnklachten, bijvoorbeeld aan de rug, en als de arts doorvraagt blijkt dat de klachten meer door stress of langdurige somberheid worden veroorzaakt. Depressiviteit uit zich zowel lichamelijk als geestelijk. Bij 40 procent van de patiënten die bij de huisarts komt met pijnklachten, ligt een depressie daaraan ten grondslag. Dus taak voor de huisartsen om goed door te vragen.''

Nu heeft iedereen wel eens een sombere bui of zit een periode wat minder goed in zijn vel. Maar dat hoeft niet te meteen te betekenen dat je depressief bent. Wisman: ,,We spreken van een depressie als klachten lange tijd aanhouden. Symptomen kunnen zijn: slecht slapen of juist heel veel slapen, niet meer van dingen genieten waar je normaal wel van geniet, lusteloosheid, slechte concentratie en je waardeloos of schuldig voelen. Nu hoef je deze klachten niet allemaal te hebben om toch de diagnose depressie te krijgen. Een tijd terug had ik een wat oudere vrouw in mijn praktijk die ik vroeg waar zij nog plezier in had in haar leven. 'Eigenlijk in niets', antwoordde de vrouw, 'alleen als de kleinkinderen komen, dan heb ik plezier.' En vroeger? De vrouw: 'Ik genoot van lezen, breien en tuinieren, maar daar beleef ik eigenlijk al lange tijd geen plezier meer aan en kan dit niet meer opbrengen'. Wisman: ,,Hier spreekt men ook van een depressie. Het gaat om plezierbeleving die er eerst was, maar er al langere tijd niet meer is.''

Oorzaken

Depressie wordt veroorzaakt door een optelsom van verschillende factoren. Er zijn biologische (erfelijke, lichamelijke), psychologische (karakter, manier van omgaan met tegenslag) en sociale (omstandigheden) oorzaken. Deze factoren kunnen allemaal te maken hebben met depressie. Biologische factoren zijn onder andere erfelijkheid, dat kan leiden tot een verstoord evenwicht in de hersens. Een sociale factor kan zijn het overlijden van iemand die je dierbaar is, uitzichtloze werkeloosheid of een aangrijpende scheiding. Psychologische factoren kunnen bijvoorbeeld nare ervaringen in de jeugd zijn of karaktereigenschappen zoals een negatief zelfbeeld, sterk plichtsgevoel, perfectionisme of onzekerheid. Negatieve gedachten kunnen iemand depressief maken. Iedereen kan depressief worden en juist mensen met een 'sterk' karakter, of die gesloten zijn of weinig flexibel zijn, hebben meer kans op een depressie.

Welvaartsziekte

We zijn niet depressiever dan vroeger, stelt de psychiater, het komt in elke cultuur voor en het is ook geen welvaartsziekte. ,,We praten makkelijker over onze emoties en stellen hogere eisen aan onze kwaliteit van leven, waardoor het lijkt of er meer mensen depressief zijn. Iedereen kan in principe depressief worden en het is in de huidige samenleving niet anders of erger dan voorheen. In zowel rijke als arme landen komen depressieve mensen voor. Er is bijvoorbeeld uit onderzoek gebleken dat jonge vrouwen in het westen, die een carrière en een gezin runnen, wel overbelast kunnen raken, maar dat zij niet meer kans lopen om aan een depressie te lijden. Wat voor de één een probleem is, blijkt voor de ander juist heerlijk. Het is belangrijk dat je het gevoel hebt zinvol bezig te zijn en je bevrediging haalt uit wat je doet. Voor de één is het prettig om getrouwd te zijn, maar een ander gaat liever single door het leven. De één wordt depressief omdat ze geen kinderen heeft en de ander wordt juist depressief door de aanwezigheid van kinderen. Ieder mens is anders en heeft een ander gevoelsleven.''

Medicatie en therapietrouw

Als de klachten licht van aard zijn is het goed om even af te wachten. Vaak gaan deze gevoelens vanzelf over. Als zij langer duren is het raadzaam om naar je huisarts te gaan. Deze bekijkt of er doorverwezen wordt naar bijvoorbeeld een psycholoog. In bepaalde gevallen zijn een paar gesprekken met een psycholoog al genoeg voor de patiënt om zich beter te voelen. In psychotherapie leer je onder andere om op een realistische manier naar jezelf te kijken. Er zijn veel mensen met een negatief zelfbeeld. Ik had een man in de praktijk die boekhouder was bij een bedrijf en daar op 55-jarige leeftijd werd ontslagen. Hij was al geruime tijd zeer somber en kon nergens meer van genieten. Na gesprekken en medicatie pakte hij het leven weer op en kreeg een nieuwe baan. Hier werd hij zo succesvol dat hij op een gegeven moment leiding gaf aan 60 personeelsleden. Doordat hij al jaren met een onbehandelde depressie had rondgelopen had hij altijd onder zijn niveau gepresteerd."

In veel gevallen wordt er gekozen om antidepressiva voor te schrijven. Dit kan ook gebeuren door de huisarts. Dit helpt om het biochemisch evenwicht in de hersenen te herstellen. Deze raken wel eens in disbalans omdat we veel met ons hoofd moeten doen. Het helpt om nieuwe cellen in onze hersenen aan te maken. In tegenstelling tot vroeger waar we dachten dat de hersenen niet meer groeiden na de geboorte is nu aangetoond dat er steeds nieuwe cellen en verbindingen worden gemaakt. Antidepressiva kunnen hierbij helpen. Antidepressiva herstellen het dag en nachtritme dat bij mensen met depressieve klachten vaak is verstoord. Er komen hier mensen die vier weken nauwelijks hebben geslapen. Door de medicijnen slapen mensen beter waardoor ze zich ook beter voelen. Er zijn patiënten die onvoldoende profiteren van de behandeling die ze hebben. Mensen zijn geneigd niet volgens de voorschriften in te nemen. Ze hebben een aversie tegen het slikken van een medicijn of zijn bang voor bijwerkingen. De moderne antidepressiva geven nauwelijks nog bijwerkingen en als dit zo is moet degene aan de bel trekken zodat de arts kan kijken of er een medicijn is wat je beter kunt verdragen."

Wat kun je zelf doen?

"Een gezonde geest in een gezond lichaam. Wat je zelf kunt doen om een depressie te voorkomen is gezond leven, gevarieerd eten en veel bewegen. Dat hoeft niet per se in een sportschool, maar bijvoorbeeld tuinieren of wandelen is ook al goed. Je moet doen wat bij je past en waar je je prettig bij voelt. Voor de één is dat mediteren en voor een ander is dat het lezen van een goed boek."

Dordrecht, april 2013

Print dit interview

(advertenties)

Print deze pagina uit Print deze pagina
Voeg Depressief.nl toe aan je favorieten! Favorieten

(advertenties)